Birja Növləri

Birjalar öz içlərində ticarəti edilən mal və ya qiymətli kağızların teslimat müddəti və qiymətlərinin təyin olunduğu tarixə görə vədəli və vədəsiz (spot) birja əməliyyatları olaraq ikiyə ayrılar.

Spot bazarlarda alış-veriş, malın o andakı qiyməti üzərindən edilər. Satılan kurs, sənəd və ya mal iki iş günü içərisində təslim edilər.

Vədəli əməliyyatlarda isə satış anında qiyməti təyin olunan kağız və ya mal irəlidəki bir tarixdə təslim edilə bilər. Satış anındakı qiymət təyin olunarkən ticari malın o andakı qiyməti və ya təxmin edilən gələcəkdəki qiyməti əsas alına bilər.

FORWARD (Gələcəkdə təslim əməliyyatları ): Müəyyən bir mal, kurs və ya qiymətli sənədin, əvvəldən təyin olunmuş qiymət üzərindən yenə əvvəldən təyin olunmuş tarixdə teslimatı üzərinə edilən müqavilələrdir. Qısacası bu gündən təyin olunan qiymət və tarix üzərinə ticarət irəlidəki bir tarixdə reallaşdırılar.

FUTURE: Forward əməliyyatlarında olduğu kimi qiymətin və teslimatın əvvəldən təyin olunduğu müqavilələrdir. Aralarındakı fərq, futures müqavilələri yalnız mütəşəkkil birjalarda,  bazarlarda standartlaşdırılmış qaydalar çərçivəsində edilən kontraktlar ilə edilər. Forward və futures müqavilələri spekulyativ məqsədlərlə edildiyi təqdirdə alıcının/satıcının qarı/qazancı/arvad/zərəri həddindən artıq yüksək ola bilər.

OPTION (OPSİYON): Bir mal və ya qiymətli kağızın, təyin olunmuş bir qiymət üzərindən yenə əvvəldən təyin olunmuş bir müddət içərisində alınıb satılma haqqıdır. Option müqavilələri satıcıların və ya alıcıların çox yüksək miqdarlarda zərər etmə risklərinin azaldılması məqsədi ilə edilər. Bu müqavilələr, alış opsiyonu və satış opsiyonu olmaq üzrə ikiyə ayrılar. Mal ya da kağızın qiyməti təyin olunan müddət içində təyin olunan qiyməti aşmışsa alış opsiyonu sahibi haqqını istifadə edər, satış opsiyonu sahibi istifadə etməz. Qiymət düşməsi halında isə, satış opsiyonu sahibi haqqını istifadə edərkən satış opsiyonu sahibi istifadə etməz.

Options müqavilələrinə şərtli futures əməliyyatlar da deyilir.

Ticarəti edilən mal və kağızlar da öz içlərində daşınan qiymətlər və əmtəə birjaları olmaq üzrə iki ana qrupa ayrılar.

Daşınan qiymətlər birjalarında; səhmlər, indeksləyər, xarici pullar, xəzinə bonu, dövlət təhvili və digər qısa və ya uzun vədəli faiz nisbətlərinə söykənən kağızların ticarəti edilər.

Əmtəə bazarında isə yuxarıda sayılanlar xaricində qalan bütün ticari mallar iştirak etməkdədir. Əkinçilik məhsullar, hayvansal məhsullar, xammallar, metallar, enerji məhsulları əmtəə malları olaraq adlandırılar. Qızıl, neft, buğda, pambıq, təbii qaz, mis ən çox maraq/əlaqə görən əmtəə mallarıdır.

Bu yazı Birja kategorisine gönderilmiş ve , , , , , , , , , , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>